Portekiz ve diğer AB ülkeleri vatandaşlık kurallarını sıkılaştırıyor

Portekiz’in yeni vatandaşlık yasası, Avrupa Birliği ve Portekizce Konuşan Ülkeler Topluluğu (CPLP) vatandaşları için gerekli ikamet süresini 5 yıldan 7 yıla çıkarıyor. Diğer tüm başvuru sahipleri için bu süre 10 yıla yükseliyor.

Başvuru sahipleri, Portekiz’de yaşamak için yeterli mali imkana sahip olduklarını kanıtlamalıdır. Ayrıca Portekiz dili, kültürü, tarihi ve ulusal sembolleri üzerine bir sınavı geçmeleri gerekmektedir.

Yabancı uyrukluların çocukları, ebeveynlerinden birinin en az 5 yıldır yasal olarak Portekiz'de yaşamış olması durumunda vatandaşlığa hak kazanacaktır.

Vatandaşlığa kabul süresi, eskiden olduğu gibi başvurunun yapıldığı tarihten itibaren değil, artık oturma izni kartının düzenlendiği tarihten itibaren hesaplanacaktır.

Portekiz, 4 yıl veya daha fazla hapis cezası gerektiren ciddi suçlar için vatandaşlığı iptal edecektir. Bu önlem, Portekiz pasaportunu 10 yıldan daha kısa bir süre önce almış olan tüm vatandaşlar için geçerlidir.

Portekiz’in yeni vatandaşlık yasası, resmi gazete Diário da República’da yayımlandıktan bir gün sonra yürürlüğe girecektir[5]. Bundan önce belgenin, yasayı veto etme veya Anayasa Mahkemesi'ne sevk etme yetkisine sahip olan Cumhurbaşkanı Marcelo Rebelo de Sousa tarafından imzalanması gerekmektedir.

Herhangi bir geçiş dönemi planlanmamıştır. Yeni yasa, yürürlüğe girdikten sonra yapılan tüm başvurular için geçerli olacaktır.

Oylamadan önce Sosyalist Parti (PS) vatandaşlık yasası için kendi değişikliklerini önerdi. Milletvekilleri şunları teklif etti:

• Avrupa Birliği ve Portekizce konuşan ülkelerin vatandaşları için vatandaşlığa kabul süresinin 5 yıla, diğer tüm başvuru sahipleri için 7 yıla çıkarılması;

• Doğumla vatandaşlığın ancak ebeveynlerden en az birinin en az 1 yıl boyunca Portekiz’de yasal olarak ikamet etmesi durumunda verilmesi;

• Hükümet kararının beklendiği tüm sürenin ikamet süresinin bir parçası olarak sayılması;

• Vatandaşlığın iptal mekanizmasının kaldırılması.

Parti ayrıca, gereklilikleri karşılayan ve bu tarihten önce başvurularını sunan yabancılar için mevcut yasanın 31 Aralık 2026'ya kadar yürürlükte kalmasını sağlayacak bir geçiş dönemi getirilmesini önerdi[6].

Portekiz’de kaç yabancı uyruklu yaşıyor?

31 Aralık 2024 itibarıyla Portekiz’de 1,5 milyondan fazla yabancı uyruklu yaşamaktaydı[7]. Brezilyalılar tüm yabancı yerleşiklerin %31,4'ünü oluşturmaktadır. Onları şu ülke vatandaşları takip etmektedir:

• Hindistan — 98.616 kişi;

• Angola — 92.348;

• Ukrayna — 79.232;

• Cabo Verde — 65.507;

• Nepal — 58.086;

• Bangladeş — 55.199;

• Birleşik Krallık — 48.238;

• Gine-Bissau — 47.252;

• Pakistan — 41.508;

• São Tomé ve Príncipe — 40.112;

• İtalya — 40.021.

Yabancı uyrukluların çoğu Lizbon, Faro, Setúbal ve Porto’da yaşamaktadır. Bu şehirler göçmen nüfusun %71'ini barındırmaktadır.

Verilen oturma izinlerinin sayısı 2025 yılında %60 oranında arttı; Ocak ve Ekim ayları arasında 386.463 yabancıya oturma izni verildi[8].

Portekiz’in ötesinde, diğer bazı AB ülkeleri de vatandaşlığa kabul gerekliliklerini sıkılaştırmayı planlıyor.

Almanya

Alman parlamentosu, başvuru sahiplerinin 5 yıl yerine 3 yıl sonra pasaport almalarına olanak tanıyan hızlandırılmış vatandaşlığa kabul yolunu kaldırdı. Oylama 8 Ekim 2025 tarihinde gerçekleşti[9].

Eski hızlandırılmış yöntem kapsamında başvuru sahiplerinin C1 seviyesinde Almanca bilmeleri ve Almanya’da kayda değer mesleki veya akademik başarılar göstermeleri gerekiyordu.

Hollanda

Hollanda, vatandaşlığa kabul süresini 5 yıldan 10 yıla çıkarmayı planlıyor. Yasayı hazırlayanlar, bunun başvuru sahiplerinin ülke ile olan bağlarını güçlendireceğini ve toplumla tam entegrasyonlarını destekleyeceğini savunuyor.

Kabine bu öneriyi Eylül 2025'in sonunda onayladı[10]. Öneri, Danıştay’a sunulmadan önce iki aylık bir halk istişaresine tabi tutulacak.

Polonya

Polonya zorunlu bir vatandaşlık sınavı getirmeyi planlıyor. Sınav 40 sorudan oluşacak ve yılda iki kez düzenlenecek[11].

Başvuru sahiplerinin ayrıca Polonyaca dil yeterliliklerini en az B2 seviyesinde kanıtlamaları gerekecektir.

Yasa tasarısı şu anda halen taslak aşamasındadır.

Vatandaşlığa giden en yaygın yol vatandaşlığa kabuldür. Pasaport almaya hak kazanmak için başvuru sahiplerinin ülkede gerekli yıl sayısı kadar yasal olarak ikamet etmeleri ve bir dil sınavını geçmeleri gerekir.

Yunanistan, Almanya ve Fransa gibi bazı ülkelerde başvuru sahiplerinin ayrıca tarih, kültür ve siyasi sistemin temellerini kapsayan ek bir sınav vermeleri gerekmektedir.

Oturma izni almak, vatandaşlığa kabul yoluyla vatandaşlığa giden ilk adımdır. AB ülkeleri; yatırımcılara, dijital göçebelere, girişimcilere ve mali açıdan bağımsız kişilere oturma izni statüsü vermektedir.

Portekiz, Yunanistan, İspanya ve Fransa’da vatandaşlık başvurusunda bulunmak için yerleşiklerin ülkede yılda en az 183 gün geçirmeleri gerekmektedir.

Portekiz yatırımcılar için bir istisna sunarak, yılda sadece 7 gün kalarak statülerini korumalarına izin vermektedir.

Macaristan’da, başvuru yapmadan önceki 8 yıl boyunca yerleşiklerin ülkeden yılda 45 günden fazla ayrılmamış olmaları gerekir.

Kıbrıs’ta, başvuru sahipleri vatandaşlık başvurusu yapmadan önceki son bir yıl içinde 90 günden fazla ülkeden uzak kalamazlar.

Malta’da, başvuru sahiplerinin başvurudan önceki 12 ay boyunca kesintisiz olarak ve önceki 6 yılın toplam 4 yılında ülkede yaşamış olmaları gerekmektedir.